Transparent Ranking of Universities:เปิดโผงานวิจัยโลก มหิดลคว้าแชมป์ประเทศ สวนสุนันทายืนหนึ่งราชภัฏ มทร.ธัญบุรีนำกลุ่มราชมงคล และ “ม.ชินวัตร” ผงาดที่ 1 ม.เอกชน

เจาะลึก OpenAlex: พลิกโฉมฐานข้อมูลความรู้โลก สู่มาตรฐานใหม่แห่งความโปร่งใสในการจัดอันดับมหาวิทยาลัยด้านผลงานวิจัย

การที่ฐานข้อมูล OpenAlex ได้รับเลือกให้เป็นแหล่งข้อมูลหลักสำหรับ Transparent Ranking of Universities 2026 นับเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของวงการจัดอันดับมหาวิทยาลัยโลก จากเดิมที่การประเมินอาศัยฐานข้อมูลเชิงพาณิชย์หรือข้อมูลจาก Google Scholar มาเป็นการใช้ฐานข้อมูลวิทยาศาสตร์แบบเปิด (Open Science) ที่ทุกคนสามารถเข้าถึง ตรวจสอบ และนำข้อมูลไปวิเคราะห์ต่อได้อย่างโปร่งใส ส่งผลให้การจัดอันดับด้านผลงานวิจัยมีความน่าเชื่อถือ เป็นธรรม และสะท้อนศักยภาพของสถาบันอุดมศึกษาได้อย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

รายงาน Transparent Ranking of Universities: OpenAlex July 2026 จัดทำโดย Cybermetrics Lab สังกัด Instituto de Políticas y Bienes Públicos (IPP-CSIC) ประเทศสเปน โดยใช้ข้อมูลจากฐานข้อมูล OpenAlex ที่รวบรวมในสัปดาห์แรกของเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2569 ครอบคลุมสถาบันอุดมศึกษาที่มีรหัส Research Organization Registry (ROR) ประมาณ 17,400 แห่งทั่วโลก และพบว่ามีสถาบันกว่า 14,950 แห่งที่มีผลงานวิจัยอยู่ในกลุ่ม Top 10% Most Cited ในช่วงปี 2021–2025 การจัดอันดับครั้งนี้ใช้ จำนวนผลงานวิจัยที่อยู่ในกลุ่ม Top 1% ของโลกที่ได้รับการอ้างอิงสูงสุด เป็นเกณฑ์หลัก และใช้ จำนวนผลงานในกลุ่ม Top 10% เป็นเกณฑ์รองในการตัดสินอันดับ

จากวิกฤตการผูกขาดฐานข้อมูล สู่ระบบวิทยาศาสตร์แบบเปิด

ในอดีต การจัดอันดับมหาวิทยาลัยระดับโลกส่วนใหญ่พึ่งพาฐานข้อมูลเชิงพาณิชย์ที่มีค่าใช้จ่ายสูง ส่งผลให้มหาวิทยาลัยจำนวนมาก โดยเฉพาะในประเทศกำลังพัฒนา ไม่สามารถเข้าถึงข้อมูลหรือได้รับการบันทึกข้อมูลอย่างเท่าเทียม ขณะที่ฐานข้อมูลฟรีอย่าง Google Scholar แม้จะเปิดให้ใช้งานได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย แต่มีข้อจำกัดด้านการดึงข้อมูลผ่าน API การจัดการข้อมูลซ้ำซ้อน และความถูกต้องของโปรไฟล์นักวิจัย

เพื่อลดข้อจำกัดดังกล่าว องค์กรไม่แสวงหากำไร OurResearch จึงพัฒนา OpenAlex และเปิดให้บริการในปี ค.ศ. 2022 โดยตั้งชื่อตาม “ห้องสมุดแห่งอเล็กซานเดรีย” ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของแหล่งรวบรวมองค์ความรู้ของโลก OpenAlex ทำหน้าที่เป็นฐานข้อมูลบรรณมิติระดับโลกภายใต้แนวคิด Open Science ที่รวบรวมข้อมูลผลงานวิชาการ นักวิจัย สถาบันวิจัย แหล่งทุน และวารสารจากทั่วโลก พร้อมเปิดให้ทุกคนเข้าถึงข้อมูลและใช้งานผ่านระบบ API ได้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย

เหตุใด OpenAlex จึงได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติ

ความน่าเชื่อถือของ OpenAlex ไม่ได้เกิดจากการรับรองขององค์กรใดองค์กรหนึ่ง แต่เกิดจากหลักการดำเนินงานที่โปร่งใสและตรวจสอบได้ ประกอบด้วย

• เปิดเผยข้อมูลและซอร์สโค้ด (Open Source & Open Data) ทำให้ทุกคนสามารถตรวจสอบ วิเคราะห์ และทำซ้ำผลการศึกษาได้
• ใช้มาตรฐานสากลในการเชื่อมโยงข้อมูล เช่น ROR สำหรับสถาบัน ORCID สำหรับนักวิจัย และ DOI สำหรับผลงานวิจัย ช่วยลดปัญหาชื่อซ้ำและความคลาดเคลื่อนของข้อมูล
• ครอบคลุมผลงานวิชาการมากกว่า 250 ล้านรายการ จากทั่วโลก พร้อมอัปเดตข้อมูลอย่างต่อเนื่อง และครอบคลุมวารสารทั้งจากประเทศพัฒนาแล้วและประเทศกำลังพัฒนา

5 องค์ประกอบหลักของ OpenAlex

OpenAlex เชื่อมโยงข้อมูลทางวิชาการผ่าน 5 องค์ประกอบสำคัญ ได้แก่

Works : ผลงานวิจัย หนังสือ วิทยานิพนธ์ และชุดข้อมูล

Authors : นักวิจัยและผู้สร้างสรรค์ผลงาน

Institutions : มหาวิทยาลัยและสถาบันวิจัย

Sources : วารสารวิชาการและแหล่งเผยแพร่ผลงาน

Concepts : ระบบ AI ที่จำแนกหัวข้อความรู้ของผลงานวิจัยโดยอัตโนมัติ

องค์ประกอบทั้งหมดเชื่อมโยงกันเพื่อคำนวณผลกระทบของผลงานวิจัยผ่านจำนวนการอ้างอิง (Citation Impact) ซึ่งเป็นพื้นฐานของการจัดอันดับในรายงาน Transparent Ranking

เหตุใดการจัดอันดับจึงใช้ “ผลงานวิจัย” เป็นเกณฑ์หลัก

แม้ว่ามหาวิทยาลัยจะมีพันธกิจทั้งด้านการเรียนการสอน การบริการวิชาการ และการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม แต่การจัดอันดับระดับนานาชาติด้านผลงานวิจัยให้ความสำคัญกับคุณภาพของงานวิชาการเป็นหลัก เนื่องจากเป็นตัวชี้วัดที่สามารถตรวจสอบได้อย่างเป็นรูปธรรม

• ประการแรก ผลงานวิจัยที่ได้รับการตีพิมพ์และการอ้างอิงเป็นข้อมูลเชิงประจักษ์ที่วัดผลได้ ลดความลำเอียงจากการประเมินเชิงความรู้สึก เช่น ชื่อเสียงหรือความพึงพอใจของผู้เรียน
• ประการที่สอง มหาวิทยาลัยมีบทบาทสำคัญในการสร้างองค์ความรู้ใหม่ ไม่ใช่เพียงการถ่ายทอดความรู้เดิม การวิจัยจึงสะท้อนศักยภาพในการสร้างนวัตกรรมและการแก้ไขปัญหาของสังคม
• ประการที่สาม จำนวนการอ้างอิงสะท้อนว่าผลงานวิจัยได้รับการยอมรับและนำไปใช้ต่อยอดโดยนักวิจัยทั่วโลก ซึ่งถือเป็นการรับรองคุณภาพจากประชาคมวิชาการนานาชาติ
• ประการสุดท้าย ผลงานวิจัยคุณภาพสูงเป็นรากฐานของการพัฒนาเทคโนโลยี นวัตกรรม นโยบายสาธารณะ และองค์ความรู้ใหม่ที่ช่วยยกระดับเศรษฐกิจและคุณภาพชีวิตของสังคมในระยะยาว

🏆 มหาวิทยาลัยอันดับ 1 ของแต่ละกลุ่มสถาบัน

• กลุ่มมหาวิทยาลัยรัฐ / มหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ (อันดับ 1 ของประเทศ): มหาวิทยาลัยมหิดล (Mahidol University) | อันดับโลก 530
• กลุ่มมหาวิทยาลัยเอกชน: มหาวิทยาลัยชินวัตร (Shinawatra University) | อันดับโลก 3268
• กลุ่มมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล (มทร.): มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี (RMUTT) | อันดับโลก 4496
• กลุ่มมหาวิทยาลัยราชภัฏ (มรภ.): มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา (SSRU) | อันดับโลก 5363

📊 ตาราง 35 อันดับแรกของประเทศไทย (เฉพาะสถาบันของไทย)

🔍 ข้อสังเกตเพิ่มเติมจากการจัดอันดับรอบนี้

1. ม.เอกชน และกลุ่มสถาบันเฉพาะทาง มีการเติบโตด้านงานวิจัยในระดับสากลอย่างก้าวกระโดดบนฐานข้อมูล OpenAlex โดย ม.ชินวัตร และ ม.ธุรกิจบัณฑิตย์ สามารถทำอันดับขึ้นมาเบียดอยู่ใน Top 30 ของประเทศได้สำเร็จ

2. มรภ.สวนสุนันทา ยังคงรักษามาตรฐานและครองตำแหน่งอันดับ 1 ในกลุ่มมหาวิทยาลัยราชภัฏทั่วประเทศได้อย่างเหนียวแน่น เช่นเดียวกับ มทร.ธัญบุรี ที่เป็นอันดับ 1 ในกลุ่มมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล

ผลการจัดอันดับในรายงาน Transparent Ranking of Universities: OpenAlex July 2026 พบว่า มหาวิทยาลัยมหิดล เป็นสถาบันอุดมศึกษาที่มีอันดับสูงสุดของประเทศไทย และอยู่ในอันดับ 530 ของโลก ขณะที่การจัดอันดับภายในกลุ่มมหาวิทยาลัยประเภทต่าง ๆ พบว่า มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา เป็นอันดับ 1 ของกลุ่มมหาวิทยาลัยราชภัฏ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี เป็นอันดับ 1 ของกลุ่มมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล และ มหาวิทยาลัยชินวัตร เป็นอันดับ 1 ของกลุ่มมหาวิทยาลัยเอกชนไทย ตามข้อมูลในรายงานฉบับเดือนกรกฎาคม 2569

20 อันดับโลก

บทสรุป

การนำฐานข้อมูล OpenAlex มาใช้ในการจัดอันดับมหาวิทยาลัยสะท้อนแนวโน้มสำคัญของวงการอุดมศึกษาโลกที่มุ่งสู่ความโปร่งใส ความเปิดกว้าง และการประเมินผลบนพื้นฐานของข้อมูลที่ตรวจสอบได้จริง โดยใช้คุณภาพและผลกระทบของผลงานวิจัยเป็นตัวชี้วัดหลัก มากกว่าการพึ่งพาชื่อเสียงหรือการสำรวจความคิดเห็นเพียงอย่างเดียว แนวทางดังกล่าวไม่เพียงช่วยยกระดับมาตรฐานการจัดอันดับ แต่ยังส่งเสริมให้มหาวิทยาลัยทั่วโลกเร่งสร้างองค์ความรู้และนวัตกรรมที่ก่อให้เกิดประโยชน์ต่อสังคม เศรษฐกิจ และการพัฒนาที่ยั่งยืนในระดับนานาชาติ