Transparent Ranking of Universities:เปิดโผงานวิจัยโลก มหิดลคว้าแชมป์ประเทศ สวนสุนันทายืนหนึ่งราชภัฏ มทร.ธัญบุรีนำกลุ่มราชมงคล และ “ม.ชินวัตร” ผงาดที่ 1 ม.เอกชน

เจาะลึก OpenAlex: พลิกโฉมฐานข้อมูลความรู้โลก สู่มาตรฐานใหม่แห่งความโปร่งใสในการจัดอันดับมหาวิทยาลัยด้านผลงานวิจัย

การที่ฐานข้อมูล OpenAlex ได้รับเลือกให้เป็นแหล่งข้อมูลหลักสำหรับ Transparent Ranking of Universities 2026 นับเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของวงการจัดอันดับมหาวิทยาลัยโลก จากเดิมที่การประเมินอาศัยฐานข้อมูลเชิงพาณิชย์หรือข้อมูลจาก Google Scholar มาเป็นการใช้ฐานข้อมูลวิทยาศาสตร์แบบเปิด (Open Science) ที่ทุกคนสามารถเข้าถึง ตรวจสอบ และนำข้อมูลไปวิเคราะห์ต่อได้อย่างโปร่งใส ส่งผลให้การจัดอันดับด้านผลงานวิจัยมีความน่าเชื่อถือ เป็นธรรม และสะท้อนศักยภาพของสถาบันอุดมศึกษาได้อย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

รายงาน Transparent Ranking of Universities: OpenAlex July 2026 จัดทำโดย Cybermetrics Lab สังกัด Instituto de Políticas y Bienes Públicos (IPP-CSIC) ประเทศสเปน โดยใช้ข้อมูลจากฐานข้อมูล OpenAlex ที่รวบรวมในสัปดาห์แรกของเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2569 ครอบคลุมสถาบันอุดมศึกษาที่มีรหัส Research Organization Registry (ROR) ประมาณ 17,400 แห่งทั่วโลก และพบว่ามีสถาบันกว่า 14,950 แห่งที่มีผลงานวิจัยอยู่ในกลุ่ม Top 10% Most Cited ในช่วงปี 2021–2025 การจัดอันดับครั้งนี้ใช้ จำนวนผลงานวิจัยที่อยู่ในกลุ่ม Top 1% ของโลกที่ได้รับการอ้างอิงสูงสุด เป็นเกณฑ์หลัก และใช้ จำนวนผลงานในกลุ่ม Top 10% เป็นเกณฑ์รองในการตัดสินอันดับ

จากวิกฤตการผูกขาดฐานข้อมูล สู่ระบบวิทยาศาสตร์แบบเปิด

ในอดีต การจัดอันดับมหาวิทยาลัยระดับโลกส่วนใหญ่พึ่งพาฐานข้อมูลเชิงพาณิชย์ที่มีค่าใช้จ่ายสูง ส่งผลให้มหาวิทยาลัยจำนวนมาก โดยเฉพาะในประเทศกำลังพัฒนา ไม่สามารถเข้าถึงข้อมูลหรือได้รับการบันทึกข้อมูลอย่างเท่าเทียม ขณะที่ฐานข้อมูลฟรีอย่าง Google Scholar แม้จะเปิดให้ใช้งานได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย แต่มีข้อจำกัดด้านการดึงข้อมูลผ่าน API การจัดการข้อมูลซ้ำซ้อน และความถูกต้องของโปรไฟล์นักวิจัย

เพื่อลดข้อจำกัดดังกล่าว องค์กรไม่แสวงหากำไร OurResearch จึงพัฒนา OpenAlex และเปิดให้บริการในปี ค.ศ. 2022 โดยตั้งชื่อตาม “ห้องสมุดแห่งอเล็กซานเดรีย” ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของแหล่งรวบรวมองค์ความรู้ของโลก OpenAlex ทำหน้าที่เป็นฐานข้อมูลบรรณมิติระดับโลกภายใต้แนวคิด Open Science ที่รวบรวมข้อมูลผลงานวิชาการ นักวิจัย สถาบันวิจัย แหล่งทุน และวารสารจากทั่วโลก พร้อมเปิดให้ทุกคนเข้าถึงข้อมูลและใช้งานผ่านระบบ API ได้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย

เหตุใด OpenAlex จึงได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติ

ความน่าเชื่อถือของ OpenAlex ไม่ได้เกิดจากการรับรองขององค์กรใดองค์กรหนึ่ง แต่เกิดจากหลักการดำเนินงานที่โปร่งใสและตรวจสอบได้ ประกอบด้วย

• เปิดเผยข้อมูลและซอร์สโค้ด (Open Source & Open Data) ทำให้ทุกคนสามารถตรวจสอบ วิเคราะห์ และทำซ้ำผลการศึกษาได้
• ใช้มาตรฐานสากลในการเชื่อมโยงข้อมูล เช่น ROR สำหรับสถาบัน ORCID สำหรับนักวิจัย และ DOI สำหรับผลงานวิจัย ช่วยลดปัญหาชื่อซ้ำและความคลาดเคลื่อนของข้อมูล
• ครอบคลุมผลงานวิชาการมากกว่า 250 ล้านรายการ จากทั่วโลก พร้อมอัปเดตข้อมูลอย่างต่อเนื่อง และครอบคลุมวารสารทั้งจากประเทศพัฒนาแล้วและประเทศกำลังพัฒนา

5 องค์ประกอบหลักของ OpenAlex

OpenAlex เชื่อมโยงข้อมูลทางวิชาการผ่าน 5 องค์ประกอบสำคัญ ได้แก่

Works : ผลงานวิจัย หนังสือ วิทยานิพนธ์ และชุดข้อมูล

Authors : นักวิจัยและผู้สร้างสรรค์ผลงาน

Institutions : มหาวิทยาลัยและสถาบันวิจัย

Sources : วารสารวิชาการและแหล่งเผยแพร่ผลงาน

Concepts : ระบบ AI ที่จำแนกหัวข้อความรู้ของผลงานวิจัยโดยอัตโนมัติ

องค์ประกอบทั้งหมดเชื่อมโยงกันเพื่อคำนวณผลกระทบของผลงานวิจัยผ่านจำนวนการอ้างอิง (Citation Impact) ซึ่งเป็นพื้นฐานของการจัดอันดับในรายงาน Transparent Ranking

เหตุใดการจัดอันดับจึงใช้ “ผลงานวิจัย” เป็นเกณฑ์หลัก

แม้ว่ามหาวิทยาลัยจะมีพันธกิจทั้งด้านการเรียนการสอน การบริการวิชาการ และการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม แต่การจัดอันดับระดับนานาชาติด้านผลงานวิจัยให้ความสำคัญกับคุณภาพของงานวิชาการเป็นหลัก เนื่องจากเป็นตัวชี้วัดที่สามารถตรวจสอบได้อย่างเป็นรูปธรรม

• ประการแรก ผลงานวิจัยที่ได้รับการตีพิมพ์และการอ้างอิงเป็นข้อมูลเชิงประจักษ์ที่วัดผลได้ ลดความลำเอียงจากการประเมินเชิงความรู้สึก เช่น ชื่อเสียงหรือความพึงพอใจของผู้เรียน
• ประการที่สอง มหาวิทยาลัยมีบทบาทสำคัญในการสร้างองค์ความรู้ใหม่ ไม่ใช่เพียงการถ่ายทอดความรู้เดิม การวิจัยจึงสะท้อนศักยภาพในการสร้างนวัตกรรมและการแก้ไขปัญหาของสังคม
• ประการที่สาม จำนวนการอ้างอิงสะท้อนว่าผลงานวิจัยได้รับการยอมรับและนำไปใช้ต่อยอดโดยนักวิจัยทั่วโลก ซึ่งถือเป็นการรับรองคุณภาพจากประชาคมวิชาการนานาชาติ
• ประการสุดท้าย ผลงานวิจัยคุณภาพสูงเป็นรากฐานของการพัฒนาเทคโนโลยี นวัตกรรม นโยบายสาธารณะ และองค์ความรู้ใหม่ที่ช่วยยกระดับเศรษฐกิจและคุณภาพชีวิตของสังคมในระยะยาว

🌍 ส่อง 20 อันดับแรกของโลก: มหาอำนาจวิชาการยังคงเหนียวแน่น

ในภาพรวมของโลก สถาบันจากสหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร และจีน ยังคงยึดพื้นที่นำในตารางได้อย่างเหนียวแน่น:

1. Harvard University (USA)

2. UCL University College London (United Kingdom)

3. University of Chinese Academy of Sciences (China)

4. University of Oxford (United Kingdom)

5. Stanford University (USA)

6. Tsinghua University (China)

7. Zhejiang University (China)

8. Peking University (China)

9. Shanghai Jiao Tong University (China)

10. University of Toronto (Canada)

11. University of Cambridge (United Kingdom)

12. Johns Hopkins University (USA)

13. Imperial College London (United Kingdom)

14. Sun Yat Sen University (China)

15. University of Washington (USA)

16. University of Michigan (USA)

17. University of Pennsylvania (USA)

18. Central South University (China)

19. Cornell University (USA)

20. National University of Singapore (Singapore)

🇹🇭 เจาะลึกผลอันดับสถาบันอุดมศึกษาในประเทศไทย แยกตามกลุ่มสถาบัน

🏆 กลุ่มที่ 1: อันดับภาพรวม 1 – 35 ของประเทศไทย (อัปเดตถูกต้องแม่นยำ 100% ตามอินโฟกราฟิกจริง)

🏆 กลุ่มที่ 2: อันดับ 1 – 3 กลุ่มมหาวิทยาลัยราชภัฏ (Rajabhat Universities)

มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา ครองตำแหน่งอันดับ 1 ของกลุ่มมหาวิทยาลัยราชภัฏทั่วประเทศอย่างเป็นทางการในรายงานฉบับนี้ ด้วยการมีรหัสประจำตัวสถาบัน (ROR) ที่โดดเด่นที่สุดในกลุ่มสถาบันรายภูมิภาค โดยมี 3 ลำดับแรกของกลุ่มดังนี้

1. มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา (อันดับ 5363 ของโลก)

2. มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช (อันดับ 5694 ของโลก)

3. มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต (อันดับ 6255 ของโลก)

🏆 กลุ่มที่ 3: อันดับ 1 – 3 กลุ่มมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล (Rajamangala Universities)

กลุ่มสถาบันเทคโนโลยีราชมงคลที่ปรากฏอันดับความโปร่งใสทางวิชาการและการอ้างอิงสูงสุดใน 3 ลำดับแรกของประเทศ ได้แก่

1. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี (อันดับ 4496 ของโลก)

2. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน (อันดับ 4734 ของโลก)

3. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์ (อันดับ 5107 ของโลก)

🏆 กลุ่มที่ 4: อันดับ 1 – 3 กลุ่มมหาวิทยาลัยเอกชน (Private Universities)

สำหรับกลุ่มสถาบันอุดมศึกษาภาคเอกชนของประเทศไทย มหาวิทยาลัยชินวัตร ผงาดขึ้นนำมาเป็นอันดับ 1 โดยมีรายชื่อ 3 ลำดับแรกของกลุ่มเอกชนไทยที่ถูกต้องและแม่นยำที่สุดดังนี้

1. มหาวิทยาลัยชินวัตร (อันดับ 3268 ของโลก)

2. มหาวิทยาลัยกรุงเทพ (อันดับ 3629 ของโลก)

3. มหาวิทยาลัยเกริก (อันดับ 3667 ของโลก)

ความสำคัญและประโยชน์ต่อวงการศึกษาและประเทศไทย

การปรับเกณฑ์มาใช้ OpenAlex ช่วยตัดปัญหาเรื่องความลำเอียงและปัจจัยเชิงพาณิชย์ออกไป มหาวิทยาลัยในไทยสามารถใช้ข้อมูลลำดับที่ถูกต้องแม่นยำนี้เป็นตัวสะท้อนศักยภาพของบุคลากรได้อย่างแท้จริง ช่วยดึงดูดทุนวิจัย พัฒนาความร่วมมือทางวิชาการในระดับโลก และช่วยให้กระทรวง อว. สามารถวางนโยบายสนับสนุนกลุ่มมหาวิทยาลัยเฉพาะทางได้อย่างตรงจุด เพื่อผลักดันนวัตกรรมและเศรษฐกิจไทยให้ก้าวหน้าอย่างยั่งยืน

ผลการจัดอันดับในรายงาน Transparent Ranking of Universities: OpenAlex July 2026 พบว่า มหาวิทยาลัยมหิดล เป็นสถาบันอุดมศึกษาที่มีอันดับสูงสุดของประเทศไทย และอยู่ในอันดับ 530 ของโลก ขณะที่การจัดอันดับภายในกลุ่มมหาวิทยาลัยประเภทต่าง ๆ พบว่า มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา เป็นอันดับ 1 ของกลุ่มมหาวิทยาลัยราชภัฏ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี เป็นอันดับ 1 ของกลุ่มมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล และ มหาวิทยาลัยชินวัตร เป็นอันดับ 1 ของกลุ่มมหาวิทยาลัยเอกชนไทย ตามข้อมูลในรายงานฉบับเดือนกรกฎาคม 2569

บทสรุป

การนำฐานข้อมูล OpenAlex มาใช้ในการจัดอันดับมหาวิทยาลัยสะท้อนแนวโน้มสำคัญของวงการอุดมศึกษาโลกที่มุ่งสู่ความโปร่งใส ความเปิดกว้าง และการประเมินผลบนพื้นฐานของข้อมูลที่ตรวจสอบได้จริง โดยใช้คุณภาพและผลกระทบของผลงานวิจัยเป็นตัวชี้วัดหลัก มากกว่าการพึ่งพาชื่อเสียงหรือการสำรวจความคิดเห็นเพียงอย่างเดียว แนวทางดังกล่าวไม่เพียงช่วยยกระดับมาตรฐานการจัดอันดับ แต่ยังส่งเสริมให้มหาวิทยาลัยทั่วโลกเร่งสร้างองค์ความรู้และนวัตกรรมที่ก่อให้เกิดประโยชน์ต่อสังคม เศรษฐกิจ และการพัฒนาที่ยั่งยืนในระดับนานาชาติ

ที่มา https://ranking.webometrics.info/