กสศ. เผยเด็กยากจน 17% เป็น “ช้างเผือก” วิทยาศาสตร์ แต่เด็กเก่งส่วนใหญ่ยังมาจากครอบครัวร่ำรวย
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) เปิดเผยข้อค้นพบจากรายงานพิเศษถอดรหัสผลประเมิน PISA 2025 พบว่า นักเรียนจากครัวเรือนยากจนที่สุด 25% ของประเทศ มีถึง 17% ที่ทำคะแนนวิทยาศาสตร์ติดกลุ่ม 25% แรกของประเทศ เพิ่มขึ้นจาก 15% ในปี 2022 และสูงกว่าค่าเฉลี่ย OECD ที่ 12%
ข้อมูลดังกล่าวสะท้อนว่า เด็กยากจนมีศักยภาพในการเรียนรู้และพัฒนาตนเองได้ หากได้รับโอกาสและการสนับสนุนที่เหมาะสม
อย่างไรก็ตาม รายงานยังพบความเหลื่อมล้ำด้านผลลัพธ์การเรียนรู้ โดยนักเรียนที่มีสมรรถนะระดับสูงมากกว่า 70% มาจากครัวเรือนที่ร่ำรวยที่สุดของประเทศ ขณะที่เด็กจากครัวเรือนยากจนที่สุดมีสัดส่วนเพียง 2–7%
นอกจากนี้ นักเรียนยากจนมากกว่า 85% ยังมีความปรารถนาที่จะศึกษาต่อและประกอบอาชีพให้ดีกว่าพ่อแม่ ส่วนในกลุ่มนักเรียนช้างเผือกมีสัดส่วนสูงกว่า 90% สะท้อนความมุ่งมั่นที่จะยกระดับชีวิตผ่านการศึกษา
รายงานยังนำเสนอแบบจำลองที่ชี้ให้เห็นบทบาทของระบบการศึกษาต่อโอกาสของเด็กยากจน โดยเด็กยากจนไทยมีคะแนนวิทยาศาสตร์เฉลี่ย 417 คะแนนในระบบการศึกษาไทย ขณะที่สถานการณ์จำลองเมื่อเรียนในระบบการศึกษาจีนได้คะแนน 554 คะแนน และสิงคโปร์ 454 คะแนน ทั้งนี้ เป็นผลจากการจำลองทางสถิติ ไม่ใช่การทดลองกับเด็กจริง
ข้อค้นพบสำคัญจึงอยู่ที่การทำให้เด็กทุกคนเข้าถึงการศึกษาที่มีคุณภาพอย่างเสมอภาค ทั้งการพัฒนาทักษะพื้นฐาน การส่งเสริมเด็กที่มีศักยภาพ และการสนับสนุนเด็กยากจนหรือเด็กในพื้นที่ห่างไกล เพื่อไม่ให้ข้อจำกัดทางเศรษฐกิจเป็นอุปสรรคต่ออนาคตของพวกเขา
ที่มา: รายงานพิเศษ “ถอดรหัสผลประเมิน PISA 2025 สู่การพัฒนาคุณภาพและความเสมอภาคทางการเรียนรู้” กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) หน้า 9–13