ครูเกือบ 4 แสน! เปิดข้อมูล สพฐ. พบอัตราว่างกว่า 2.1 หมื่นอัตรา เจาะตัวเลขครู–ผอ.–รอง ผอ. พร้อมเปิดโลกบุคลากรเบื้องหลังโรงเรียนไทยที่ไม่ได้มีแค่คนหน้าห้องเรียน

ครูเกือบ 4 แสนคน แต่ยังมีอัตราว่างกว่า 2 หมื่นอัตรา! เปิดข้อมูลจากระบบ HRMS สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) เจาะตัวเลขกำลังคนทั้งครูผู้สอน ผู้อำนวยการสถานศึกษา รองผู้อำนวยการสถานศึกษา และบุคลากรอีกหลายสายงานที่ร่วมขับเคลื่อนการศึกษาไทย ชวนมองให้ลึกกว่าจำนวนบุคลากรว่า เบื้องหลังโรงเรียนไทยมีคนทำงานอยู่ในตำแหน่งใดบ้าง และยังมีอัตราว่างเท่าไร

เปิดตัวเลขกำลังคน สพฐ. ครู–ผอ.–รอง ผอ. มีเท่าไร?

จากไฟล์รายงาน HRMS ที่ดาวน์โหลดเมื่อวันที่ 20 ตุลาคม 2569 พบตัวเลขจำนวนบุคลากรในกลุ่มตำแหน่งสำคัญ ดังนี้

1. ครูผู้สอน

• จำนวนตามรายงาน 385,477 คน
• อัตราว่างรวมตามคอลัมน์ EmptyAll จำนวน 14,642 อัตรา

2. ผู้อำนวยการสถานศึกษา

• จำนวนตามรายงาน 29,025 คน
• อัตราว่างรวมตามคอลัมน์ EmptyAll จำนวน 5,979 อัตรา

3. รองผู้อำนวยการสถานศึกษา

• จำนวนตามรายงาน 9,938 คน
• อัตราว่างรวมตามคอลัมน์ EmptyAll จำนวน 747 อัตรา

เมื่อนำตัวเลขอัตราว่างรวมของทั้งสามตำแหน่งมาบวกกัน จะได้ 21,368 อัตรา แบ่งเป็นครูผู้สอน 14,642 อัตรา ผู้อำนวยการสถานศึกษา 5,979 อัตรา และรองผู้อำนวยการสถานศึกษา 747 อัตรา

ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า นอกจากการติดตามจำนวนครูและผู้บริหารแล้ว การพิจารณาอัตราว่างก็เป็นอีกประเด็นที่น่าสนใจ เพราะเกี่ยวข้องกับการวางแผนกำลังคนและการบริหารจัดการบุคลากรในระบบการศึกษาขั้นพื้นฐาน

อย่างไรก็ตาม คำว่า “อัตราว่างรวม” ในที่นี้อ้างอิงคอลัมน์ EmptyAll ของรายงาน ซึ่งอาจครอบคลุมอัตราว่างหลายประเภท ไม่ควรตีความว่าอัตราว่างทุกอัตราสามารถเปิดรับสมัครหรือบรรจุได้ทันที

พีคกว่าที่คิด! บุคลากรทางการศึกษาไม่ได้มีแค่คนหน้าห้องเรียน

หากพูดถึงบุคลากรในระบบการศึกษาขั้นพื้นฐาน หลายคนอาจนึกถึงครูผู้สอนและผู้บริหารสถานศึกษาเป็นอันดับแรก แต่ข้อมูลจาก HRMS ยังแสดงให้เห็นว่ามีบุคลากรอีกหลายกลุ่มที่ร่วมกันสนับสนุนการดำเนินงานของ สพฐ.

จากภาพข้อมูลที่ระบุวันที่สืบค้น 17 ตุลาคม 2569 มีจำนวนบุคลากรในกลุ่มตำแหน่งต่าง ๆ ดังนี้

• บุคลากรอื่นตามมาตรา 38 ค. (2) สายวิชาการ 9,574 คน
• ศึกษานิเทศก์ 4,463 คน
• บุคลากรอื่นตามมาตรา 38 ค. (2) สายทั่วไป 1,670 คน
• รองผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา 780 คน
• ผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา 246 คน
• เจ้าหน้าที่บริหารการศึกษาขั้นพื้นฐาน 1 คน

บุคลากรแต่ละกลุ่มมีบทบาทแตกต่างกัน ตั้งแต่การนิเทศและสนับสนุนการจัดการเรียนการสอน การปฏิบัติงานด้านวิชาการและงานทั่วไป ไปจนถึงการบริหารและขับเคลื่อนภารกิจด้านการศึกษาในระดับเขตพื้นที่และส่วนกลาง

จึงกล่าวได้ว่า เบื้องหลังการจัดการศึกษาของเด็กไทยไม่ได้มีเพียงครูที่ยืนสอนอยู่หน้าห้องเรียน แต่ยังมีบุคลากรอีกหลายสายงานที่ร่วมทำหน้าที่สนับสนุนระบบการศึกษาให้ดำเนินต่อไปได้

ตัวเลขอัตราว่างบอกอะไร และควรติดตามประเด็นใดต่อ?

แม้รายงานจะมีตัวเลขอัตราว่างรวมกว่า 2.1 หมื่นอัตราในสามตำแหน่งหลัก แต่การจะประเมินสถานการณ์กำลังคนให้ชัดเจน จำเป็นต้องพิจารณาข้อมูลเพิ่มเติม เช่น การกระจายอัตราว่างในแต่ละเขตพื้นที่ ความต้องการครูแยกตามสาขาวิชา ขนาดโรงเรียน และเงื่อนไขของแต่ละตำแหน่ง

การดูเฉพาะยอดรวมระดับประเทศจึงยังไม่เพียงพอที่จะสรุปว่าโรงเรียนใดขาดแคลนครูมากที่สุด หรืออัตราว่างทั้งหมดสามารถนำไปบรรจุบุคลากรได้ทันที

คำถามที่น่าติดตามต่อคือ อัตราว่างกระจุกตัวอยู่ในพื้นที่ใด โรงเรียนขนาดเล็กกับโรงเรียนขนาดใหญ่มีความต้องการกำลังคนแตกต่างกันอย่างไร และบุคลากรในสายงานสนับสนุนมีจำนวนเพียงพอต่อภารกิจของหน่วยงานหรือไม่

เพราะการศึกษาที่มีคุณภาพไม่ได้อาศัยเพียงจำนวนครู แต่ต้องอาศัยการบริหารกำลังคนและการทำงานร่วมกันของบุคลากรทุกกลุ่ม ตั้งแต่หน้าห้องเรียนไปจนถึงเบื้องหลังการบริหารจัดการศึกษา

แล้วคุณคิดว่าบุคลากรกลุ่มใดควรได้รับความสนใจมากขึ้นในการพัฒนาการศึกษาไทย? ร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกันได้

แหล่งข้อมูล

ระบบ HRMS สพฐ. รายงานอัตรากำลังบุคลากรในภาพรวม