เปิดสถิติการศึกษาเอกชนไทย 11,971 แห่ง นักเรียน 2.78 ล้านคน เผย 3 ประเด็นสำคัญ ตั้งแต่เด็กประถมเกือบ 1 ล้านคน ถึงผู้เรียนสายวิชาชีพ 3.85 แสนคน

สำนักข่าวการศึกษาไทย | เจาะลึกสถิติการศึกษา

สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน (สช.) เผยข้อมูลจำนวนโรงเรียน นักเรียน และครู/ผู้สอนในโรงเรียนเอกชน จำแนกตามระบบและประเภทโรงเรียน ประจำปี 2569 พบว่า ประเทศไทยมีโรงเรียนและสถานศึกษาเอกชนรวม 11,971 แห่ง นักเรียนและผู้เรียน 2,788,227 คน และครู/ผู้สอน 138,302 คน แบ่งเป็นการศึกษาในระบบโรงเรียน 3,932 แห่ง และการศึกษานอกระบบโรงเรียน 8,039 แห่ง

เมื่อวิเคราะห์ตัวเลข พบประเด็นน่าสนใจ 3 ด้าน ได้แก่ สถานศึกษานอกระบบมีจำนวนมากกว่าสถานศึกษาในระบบอย่างชัดเจน แต่มีผู้เรียนน้อยกว่า ระดับประถมศึกษามีนักเรียนมากที่สุดในกลุ่มสามัญศึกษา และหลักสูตรวิชาชีพเป็นกลุ่มที่มีผู้เรียนมากที่สุดในหมวดหลักสูตรระยะสั้น

1. ภาพรวมการศึกษาเอกชนไทยปี 2569

จากข้อมูลทั้งหมด ในปี 2569 ผู้เรียนในภูมิภาคมี 2,323,245 คน คิดเป็น 83.32% ของผู้เรียนเอกชนทั้งหมด ขณะที่กรุงเทพฯ มี 464,982 คน หรือ 16.68%

ตัวเลขนี้แสดงให้เห็นว่าผู้เรียนส่วนใหญ่อยู่ในภูมิภาค อย่างไรก็ตาม ยังไม่สามารถสรุปได้ว่าภูมิภาคใดเข้าถึงการศึกษาเอกชนได้ดีกว่ากัน เพราะต้องพิจารณาจำนวนประชากรวัยเรียน รายจังหวัด และการกระจายตัวของสถานศึกษาประกอบด้วย

2. การศึกษาในระบบ: นักเรียนประถมศึกษาเกือบ 1 ล้านคน

การศึกษาในระบบโรงเรียนมี 3,932 แห่ง นักเรียน 1,988,238 คน และครู 106,713 คน ประกอบด้วยโรงเรียนสามัญศึกษาและโรงเรียนนานาชาติ ดังนี้

นักเรียนสามัญศึกษากระจุกตัวที่ระดับประถมศึกษา

ระดับประถมศึกษามีนักเรียน 957,474 คน หรือประมาณครึ่งหนึ่งของนักเรียนสามัญศึกษาเอกชนทั้งหมด มากกว่าระดับก่อนประถมศึกษาและมัธยมศึกษาทั้งสองระดับ

ประเด็นนี้เป็นจุดเริ่มต้นสำหรับการศึกษาต่อว่า โรงเรียนเอกชนมีความต้องการรองรับผู้เรียนในแต่ละช่วงวัยแตกต่างกันอย่างไร แต่ไม่ควรสรุปว่านักเรียนลดลงเมื่อเลื่อนชั้น เพราะข้อมูลชุดนี้ไม่ได้ติดตามนักเรียนรุ่นเดียวกันตลอดเส้นทางการศึกษา

3. การศึกษานอกระบบ: มีสถานศึกษา 8,039 แห่ง ผู้เรียนเกือบ 8 แสนคน

การศึกษานอกระบบโรงเรียนมีสถานศึกษา 8,039 แห่ง ผู้เรียน 799,989 คน และผู้สอน 31,589 คน

การศึกษานอกระบบ หมายถึง การจัดการเรียนรู้ที่มีหลักสูตร ระยะเวลา และรูปแบบการเรียนยืดหยุ่นกว่าการศึกษาในระบบโรงเรียน ตัวอย่างประเภทที่ปรากฏในตาราง สช. ได้แก่ หลักสูตรระยะสั้น เช่น วิชาชีพ กวดวิชา ศิลปะและกีฬา การสอนศาสนา การสร้างเสริมทักษะชีวิต รวมถึงปอเนาะและตาดีกา

หลักสูตรระยะสั้นมีผู้เรียนมากที่สุด

ผู้เรียนหลักสูตรระยะสั้นมี 583,666 คน คิดเป็น 72.96% ของผู้เรียนการศึกษานอกระบบทั้งหมด โดยมีรายละเอียดสำคัญดังนี้

หลักสูตรวิชาชีพมีผู้เรียน 385,777 คน หรือ 66.10% ของผู้เรียนหลักสูตรระยะสั้น ถือเป็นกลุ่มที่มีผู้เรียนมากที่สุดในหมวดนี้

ตัวเลขดังกล่าวทำให้การศึกษานอกระบบด้านวิชาชีพเป็นประเด็นที่ควรติดตามต่อ โดยเฉพาะความเชื่อมโยงกับการพัฒนาทักษะและการประกอบอาชีพ อย่างไรก็ตาม จำนวนผู้เรียนเพียงอย่างเดียวไม่สามารถยืนยันได้ว่าสาขาเหล่านี้ตรงกับความต้องการของตลาดแรงงานมากที่สุด จำเป็นต้องมีข้อมูลการมีงานทำและความต้องการแรงงานประกอบ

4. วิเคราะห์ตัวเลขสำคัญ: สถานศึกษานอกระบบมีจำนวนมาก แต่ผู้เรียนส่วนใหญ่อยู่ในระบบโรงเรียน

เมื่อนำข้อมูลมาคำนวณเปรียบเทียบ พบว่า

สถานศึกษานอกระบบมีสัดส่วนประมาณ 67.15% ของสถานศึกษาเอกชนทั้งหมด แต่มีผู้เรียน 28.69% ขณะที่การศึกษาในระบบมีสถานศึกษา 32.85% และรองรับผู้เรียน 71.31%

ผลนี้สะท้อนความแตกต่างของขนาดและรูปแบบการจัดการศึกษาในภาพรวม ไม่ได้หมายความว่าสถานศึกษานอกระบบทุกแห่งมีผู้เรียนน้อย หรือมีประสิทธิภาพต่ำกว่า เพราะหลักสูตรและรูปแบบการเรียนแตกต่างกันมาก

ข้อควรระวังทางสถิติ: สัดส่วนข้างต้นคำนวณจากยอดรวมในตารางต้นฉบับ ส่วนจำนวนโรงเรียนแยกตามระดับชั้นสามัญศึกษามีการนับซ้ำได้ เนื่องจากโรงเรียนหนึ่งแห่งอาจเปิดสอนหลายระดับชั้น จึงไม่ควรนำจำนวนโรงเรียนรายระดับชั้นมาบวกเพื่อหาจำนวนโรงเรียนทั้งหมด

6.ปอเนาะ–ตาดีกา รวม 2,751 แห่ง ผู้เรียนกว่า 2.16 แสนคน

จากสถิติการศึกษาเอกชนของสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน (สช.) พบว่า สถานศึกษาประเภทปอเนาะและตาดีกามีรวมกัน 2,751 แห่ง มีผู้เรียน 216,323 คน และครู/ผู้สอน 18,324 คน โดยส่วนใหญ่อยู่ในภูมิภาค

ที่มา: ตารางสถิติโรงเรียนเอกชน จำแนกตามระบบและประเภทโรงเรียน

ปอเนาะและตาดีกาคืออะไร?

ปอเนาะ เป็นสถานศึกษาที่มีรากฐานจากการเรียนรู้ศาสนาอิสลามในชุมชน โดยมุ่งศึกษาคำสอนและหลักวิชาทางศาสนา รูปแบบการจัดการศึกษาอาจแตกต่างกันตามสถานศึกษาและหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง

ตาดีกา เป็นศูนย์หรือสถานที่จัดการเรียนรู้ศาสนาอิสลามสำหรับเด็ก โดยทั่วไปเน้นความรู้พื้นฐานทางศาสนาและการปฏิบัติศาสนกิจ มักดำเนินงานในชุมชนและมัสยิด

ข้อมูลในตารางแสดงให้เห็นว่า ตาดีกามีจำนวน 2,170 แห่ง ผู้เรียน 181,563 คน มากกว่าปอเนาะซึ่งมี 581 แห่ง ผู้เรียน 34,760 คน โดยตาดีกามีผู้เรียนประมาณ 84% ของผู้เรียนทั้งสองประเภทรวมกัน

ประเด็นนี้สะท้อนบทบาทของสถานศึกษาศาสนาอิสลามในระบบข้อมูลการศึกษาเอกชน โดยเฉพาะการจัดการเรียนรู้ในระดับชุมชน อย่างไรก็ตาม ตัวเลขดังกล่าวเป็นจำนวนตามฐานข้อมูลของ สช. ไม่ใช่จำนวนสถานศึกษาศาสนาอิสลามทั้งหมดในประเทศไทย

สรุป

สถิติการศึกษาเอกชนชุดนี้แสดงให้เห็นว่า ภาคเอกชนมีสถานศึกษาเกือบ 12,000 แห่ง และรองรับนักเรียนและผู้เรียนรวมกว่า 2.78 ล้านคน โดยมีประเด็นสำคัญ 3 เรื่อง ได้แก่ ผู้เรียนส่วนใหญ่อยู่ในภูมิภาค นักเรียนสามัญศึกษากระจุกตัวที่ระดับประถมศึกษา และหลักสูตรระยะสั้นด้านวิชาชีพมีผู้เรียนมากที่สุดในกลุ่มการศึกษานอกระบบ

การวิเคราะห์นี้เป็นภาพรวมจากจำนวนสถานศึกษา ผู้เรียน และครู/ผู้สอน ยังไม่สามารถใช้สรุปแนวโน้มการเพิ่มขึ้นหรือลดลง คุณภาพการศึกษา หรือผลลัพธ์ด้านการมีงานทำได้ หากไม่มีข้อมูลย้อนหลังและตัวชี้วัดเพิ่มเติม

แหล่งข้อมูลอ้างอิง: เว็บไซต์สถิติการศึกษาเอกชน สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน (สช.) ประจำปี 2569  https://stat.opec.go.th/

ที่มาสำหรับผู้ที่นำข้อมูลไปเผยแพร่ต่อ : สำนักข่าวการศึกษาไทย